C'de İşaretçiler: Korkulacak Bir Şey Yok
İşaretçiler (pointer) C öğrenen hemen herkesin takıldığı konu. Bellek kutuları benzetmesiyle, kısa örneklerle adım adım anlatıyorum.
Derste işaretçilere geldiğimizde sınıfta bir sessizlik olur. Yıldızlar, & işaretleri, adresler… Oysa işaretçilerin arkasındaki fikir çok basit. Bu yazıda o fikri, kâğıt kalemle çizebileceğin bir benzetmeyle anlatacağım.
Bellek: numaralı kutular
Bilgisayarın belleğini yan yana dizilmiş, her birinin üzerinde bir numara yazan kutular gibi düşün. Bir değişken tanımladığında C senin için bir kutu ayırır ve değeri içine koyar:
int yas = 16;
Burada iki farklı bilgi var:
- Kutunun içindeki değer:
16 - Kutunun numarası, yani bellekteki adresi: örneğin
0x7ffd5c
İşaretçi, işte bu numarayı tutan bir değişkendir. Yani başka bir kutunun adresini saklayan kutu.
İki operatör: & ve *
İşaretçilerle çalışırken iki operatörü bilmen yeterli:
| Operatör | Okunuşu | Ne yapar? |
|---|---|---|
&yas | "yas'ın adresi" | Kutunun numarasını verir |
*p | "p'nin gösterdiği yer" | O numaradaki kutunun içine bakar |
Şimdi hepsini bir arada görelim:
#include <stdio.h>
int main(void) {
int yas = 16;
int *p = &yas; /* p, yas'in adresini tutuyor */
printf("yas degeri : %d\n", yas);
printf("yas adresi : %p\n", (void *)&yas);
printf("p'nin tuttugu adres : %p\n", (void *)p);
printf("p'nin gosterdigi : %d\n", *p);
*p = 17; /* adresteki degeri degistir */
printf("yeni yas : %d\n", yas);
return 0;
}
Son satıra dikkat: yas değişkenine hiç dokunmadık ama değeri 17 oldu. Çünkü *p = 17 dediğimizde "p'nin gösterdiği kutuya 17 yaz" demiş olduk, o kutu da yas'ın kutusu.
Peki neden ihtiyacımız var?
En klasik örnek: iki değişkenin değerini değiştiren bir fonksiyon. C'de fonksiyonlara değişkenlerin kopyası gönderilir. Kopyayı değiştirmek asıl değişkeni etkilemez:
void degistir_hatali(int a, int b) {
int gecici = a;
a = b;
b = gecici; /* sadece kopyalar degisti */
}
Asıl değişkenleri değiştirmek için fonksiyona adreslerini göndeririz:
#include <stdio.h>
void degistir(int *a, int *b) {
int gecici = *a;
*a = *b;
*b = gecici;
}
int main(void) {
int x = 3, y = 8;
degistir(&x, &y);
printf("x = %d, y = %d\n", x, y); /* x = 8, y = 3 */
return 0;
}
scanf("%d", &sayi) yazarken kullandığın & da tam olarak bu yüzden orada: scanf okuduğu değeri senin değişkenine yazabilmek için onun adresine ihtiyaç duyar.
İşaretçiler ve diziler
Bir dizinin adı, aslında ilk elemanının adresidir. İşaretçiye 1 eklediğinde bir sonraki elemana geçersin:
int notlar[3] = {70, 85, 90};
int *p = notlar; /* ¬lar[0] ile ayni */
printf("%d\n", *p); /* 70 */
printf("%d\n", *(p + 1)); /* 85 */
printf("%d\n", p[2]); /* 90, p[2] ile *(p + 2) ayni sey */
p + 1 adresi 1 bayt değil, bir int boyutu kadar ilerletir. Derleyici hangi tür üzerinde çalıştığını bildiği için hesabı senin yerine yapar.
En sık yapılan hatalar
scanfiçinde&işaretini unutmak.- Adres ile değeri karıştırmak:
p = 5(adresi değiştirir) ile*p = 5(değeri değiştirir) çok farklıdır. - Kullanmadan önce
NULLkontrolü yapmamak:if (p != NULL) { ... }
Son söz
İşaretçileri anlamanın en iyi yolu çizmek. Bir kâğıda kutular çiz, üstlerine adres, içlerine değer yaz. Her satırda okları güncelle. Birkaç örnekten sonra yıldızlar korkutucu olmaktan çıkacak.
C'yi birlikte, bol örnekle ve senin hızında çalışmak istersen iletişime geçebilirsin.